توسط: مراحل انجام پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد شباهتهای زیادی را با انجام پایان نامه در دانشگاههای دیگر دارد. به طور کلی این پایان نامه باید مثل همه پژوهشهای دیگر، مراحلی همچون انتخاب موضوع، تایید توسط استاد، انجام تحقیق، نگارش و جلسه دفاع را پشت سر بگذارد؛ همچنین در نهایت پایان نامه مقطع ارشد دانشگاه آزاد، باید شامل یک راه حل کاربردی برای یک مسئله و چالش حساس باشد.
اما در این بین تفاوتهای زیادی هم وجود دارد. این تفاوتها بیشتر در مواردی مثل فرمهای مورد نیاز برای تکمیل، تصویب طرح تحقیق، ارائه گزارش به اداره پژوهش دانشکده و مراحل دفاع از پایان نامه خلاصه میشود. در واقع مراحل کلی انجام پایان نامه، در دانشگاه آزاد و مقطع ارشد، باید با یک سری جزئیات و روندهای دقیق دیگری پیش بروند. ما در این مقاله از سرچینو، به طور کامل به آموزش و بررسی مراحل انجام پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد میپردازیم.
مراحل انجام پایان نامه ارشد دانشگاه آزاد و تفاوت های آن با دانشگاه های دیگر
در مراحل انجام پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد باید بیشتر به تبصرهها و قوانینی که وجود دارد توجه کنید؛ در واقع آنها هستند که باعث موفقیت پژوهش شما میشوند. میتوان گفت که انجام پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد، تقریبا 22 مرحله کلی دارد؛ اما برای این که شما درک آسانتر و سریعتری از تفاوتهای دانشگاه آزاد با دانشگاههای دیگر در مراحل انجام پایان نامه داشته باشید، ما آنها را به چند مرحله کلی تقسیم کردهایم و در ادامه توضیح میدهیم.
1. انتخاب موضوع و استاد راهنما
نقطه شروع هر پایان نامهای در هر مقطع و دانشگاهی، انتخاب موضوع است. پس در ابتدای کار باید یک موضوع جدید و مهم را در رشته تحصیلی خود انتخاب کنید. در این بین انتخاب استاد راهنما، کاری است که باید انجام دهید. سپس برای انتخاب یک موضوع مهم و تایید آن، باید با اساتید گروه آموزشی و استاد راهنمای خود مشورت کنید. در دانشگاه آزاد برای تعیین استاد راهنما یک فرم مخصوص وجود دارد که باید تکمیل شود. این پایان کار نیست؛ چرا که باید با کمک استاد راهنما و پیشنهادهایی که میدهد، استاد مشاور خود را هم تعیین کنید.
سپس یک فرم مخصوص دیگر هم برای موافقت استاد مشاور باید تکمیل شود. حالا که اساتید راهنما و مشاور خود را انتخاب کردهاید، باید سراغ تنظیم طرح تحقیق و تکمیل فرم تعهد دانشجو بروید. بعد از آن باید منتظر بمانید که طرح تحقیق شما توسط اساتید راهنما و مشاور، تایید شود.
بعد از این که موضوع پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد کاملا تایید شد، باید آن را در سایت thesis.irandoc.ac.ir ثبت کنید و مطمئن شوید که موضوع تکراری نیست. در نهایت باید سند این موضوع را از سایت پرینت بگیرید و به همراه طرح تحقیق، به مدیریت گروه تحویل دهید. در همین مرحله اول دقت داشته باشید که اگر اساتید راهنما و مشاور از دانشگاههای دیگری انتخاب شده باشند، باید دانشگاه آزاد حتما همکاری آنها را تایید کند و فرمهای لازم تکمیل شوند.
2. تکمیل فرمها و انجام پایان نامه
حال میتوانید نگارش پایان نامه و پژوهش خود را آغاز کنید. در این قسمت از مراحل انجام پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد، باید یک سری از فرمها را به ترتیب و در مراحل مختلف انجام دهید. به طور مثال ابتدا باید طرح تحقیق خود را در شورای تخصصی گروه با در نظر گرفتن سقف همکاری اساتید راهنما و مشاور ارائه دهید و منتظر تصویب آن بمانید. همچنین بعد از آن باید منتظر تصویب طرح در شورای پژوهشی واحد خود بمانید.
وقتی طرح پژوهشی شما در این دو بخش تایید شد، برای این که نگارش پایان نامه را آغاز کنید، باید انتخاب واحد پایان نامه را در دانشگاه آزاد انجام دهید؛ سپس با مراجعه به کارشناس تحصیلات تکمیلی در دانشگاه، کد پایان نامه را دریافت کنید. وقتی سه ماه از انجام پژوهش و پایان نامه ارشد دانشگاه آزاد گذشت، باید یک گزارش عملکرد سه ماهه را به اداره پژوهش دانشکده ارائه دهید.
3. دفاع از پایان نامه و تبصره های مرتبط با آن
در این قسمت از مراحل انجام پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد، باید برای برگزاری جلسه دفاع از پایان نامه اقدام کنید. برای این منظور وقتی حدود 6 ماه از تاریخ تصویب پایان نامه در شورای پژوهشی گذشت، باید فرم درخواست دفاع از پایان نامه را تکمیل و ارائه دهید. بعد از انجام این کار، باید یک نسخه تایپ شده و فنر شده از پایان نامه خود را به مدیر گروه تحویل دهید؛ سپس مدیر گروه این نسخه موفقيت را به داور تحویل میدهد.
دقت داشته باشید اگر دو داور وجود داشته باشد، باید دو نسخه را آماده کنید. در این بین برای دفاع از پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد، یک سری تبصرهها و قوانین مهم وجود دارند. اولین تبصره مربوط به مهلت اعلام آمادگی دفاع از پایان نامه است. در دانشگاه آزاد برای اعلام آمادگی دفاع از پایان نامه در نیم سال اول تا پنجم دی ماه و در نیم سال دوم حداکثر تا پانزدهم مرداد ماه وقت دارید. تبصره دوم این است که اداره پژوهش دانشگاه آزاد، احکام داوری و مجوز دفاع از پایان نامه را در نیم سال اول حداکثر تا تاریخ 15 دی ماه و در نیم سال دوم حداکثر تا تاریخ 20 مرداد ماه صادر میکند. جلسه دفاع از پایان نامه باید حتما در همان نیمسال انجام شود؛ در غیر این صورت باید دریافت تاییدیه اداره آموزش، حسابداری و پژوهش دانشکده را پشت سر بگذارید.
یک تبصره دیگر نشان میدهد که اساتید از زمان دریافت پایان نامه تا زمان برگزاری جلسه دفاع، حداقل 2 هفته زمان برای مطالعه دارند. قانون آخر این است که جلسه دفاع از پایان نامه در نیمسال اول نهایتا 30 دی ماه و نیم سال دوم نهایتا 15 شهریور باید انجام شود. در نهایت بعد از این که زمان دفاع از پایان نامه ارشد دانشگاه آزاد تعیین شد، فرمهای لازم برای ارزیابی، باید توسط مرکز پژوهش دانشکده ارسال شود.
4. اقدام لازم پس از دفاع از پایان نامه
دفاع از پایان نامه پایان کار نیست؛ بعد از انجام جلسه دفاع، دانشجو باید اصلاحات لازم و درخواست شده توسط داورها را بر روی پایان نامه خود اعمال کند؛ برای این کار نهایتا 45 روز زمان دارد. دقت داشته باشید تغییرات لازم را باید طبق دستورالعملهای موجود در سایت دانشگاه انجام دهید. در نهایت باید پایان نامه اصلاح شده را تحت 3 نسخه صحافی شده به همراه لوح فشرده طبق فرمت مورد نیاز، به اداره پژوهش تحویل دهید.
برای این که بتوانید نمره تحقیق و پایان نامه خود را دریافت کنید، باید نسخه نهایی را در یک کنفرانس داخلی یا خارجی ارائه دهید. همچنین میتوانید برای انجام این کار، مقاله را صرفا در مجلات علمی معتبر منتشر کنید. برای انتشار نسخه نهایی و ارائه آن، ذکر واحد دانشگاه آزاد و نام دانشجو بسیار مهم است. در صورتی که علاقهای به ارائه مقاله نداشتید، باید فرم انصراف را از مرکز پژوهش دانشگاه آزاد دریافت کنید.
قبل از این که پایان نامه را ارائه دهید، باید فرمهای منشور اخلاق پژوهش و تعهد اصالت پایان نامه را تکمیل و در صفحه اول درج کنید. باید هفت حلقه لوح فشرده از پایان نامه را که هر کدام حاوی یک فایل word و یک فایل pdf که متن فایل 5 حلقه با فونت Bzar و 2 حلقه با فونت Times New Roman است طبق فرم تهیه شوند. دقت داشته باشید که 1 لوح فشرده صرفا باید شامل خلاصهای از پایان نامه ارشد دانشگاه آزاد باشد. این نسخه به کتابخانه اداره آموزش و پرورش دانشکده تحویل داده میشود.
آیین نامه نحوه نگارش پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
نگارش، یکی از مهمترین قسمتهای مراحل انجام پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد است که طبیعتا هر دانشجویی باید آن را انجام دهد؛ اما نگارش همراه با یک آیین نامه از قبل مشخص شده و مهم است. در ادامه به خلاصهای از قوانین آیین نامه نگارش پایان نامه ارشد دانشگاه آزاد میپردازیم.
· تمام نگارش باید در برنامه word انجام شود.
· باید بر روی کاغذ A4 تایپ را انجام دهید.
· رنگ جلد پایان نامه مقطع ارشد باید حتما آبی تیره باشد.
· عباراتی مثل دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، نام دانشکده و نام گروه آموزشی و همچنین عبارت پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته …. باید در وسط صفحه نوشته شوند.
· از مواردی مثل عنوان، عنوان پایان نامه، نام اساتید، واژه نگارش و نام نگارنده حتما باید استفاده شود.
· فهرست مطالب حتما باید ذکر شود.
اینها صرفا خلاصه و تعداد کمی از قوانینی بودند که باید در طول نگارش پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد رعایت کنید. برای کسب اطلاعات کامل، میتوانید به صفحه آیین نامه نگارش پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد مراجعه کنید.
شرایط اخذ پایاننامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد
برای اینکه بتوانید درس «پایاننامه» را در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه آزاد اخذ کنید، معمولا باید چند شرط عمومی را رعایت کرده باشید:
- گذراندن واحدهای نظری اصلی و تخصصی
در اغلب رشتهها، اخذ پایاننامه به بعد از گذراندن تعداد مشخصی از واحدهای اصلی و تخصصی موکول میشود. معمولا باید حداقل دو ترم را گذرانده باشید و بخش عمده واحدهایتان را اخذ کرده باشید.
- داشتن معدل قابل قبول
در بعضی واحدها، برای اخذ پایاننامه شرط معدل نیز وجود دارد (مثلا معدل بالاتر از ۱۴). اگر معدل شما پایینتر از حد تعیینشده باشد، ممکن است مدیر گروه با انتخاب واحد پایاننامه موافقت نکند.
- تعیین استاد راهنما و تایید گروه آموزشی
قبل از اخذ رسمی درس پایاننامه، لازم است استاد راهنما مشخص شده و فرم پیشنهادی موضوع پایاننامه (پروپوزال اولیه) توسط گروه آموزشی بررسی و به صورت اولیه تایید شود. بدون تایید استاد راهنما و گروه، معمولا امکان ثبت درس در سیستم آموزشی وجود ندارد.
- عدم وجود منع آموزشی (مشروطیهای مکرر و …)
دانشجویانی که چند ترم مشروط شدهاند یا مشکلات انضباطی / آموزشی دارند، ممکن است برای اخذ پایاننامه نیاز به مجوزهای اضافی داشته باشند. در این موارد تصمیم نهایی با مدیر گروه و معاون آموزشی است.
دقت داشته باشید که شرایط دقیق ممکن است بین رشتهها و واحدهای مختلف دانشگاه آزاد کمی متفاوت باشد، بنابراین حتما آییننامه داخلی دانشکده یا گروه آموزشی خود را نیز مطالعه کنید.
راهنمای کامل انتخاب واحد پایاننامه ارشد دانشگاه آزاد
انتخاب واحد پایاننامه، برخلاف یک درس عادی، چند مرحله اداری و آموزشی دارد. به طور کلی مراحل به شکل زیر است:
- بررسی چارت درسی و زمان مناسب اخذ پایاننامه
ابتدا چارت درسی رشته خود را بررسی کنید تا مطمئن شوید چه زمانی مجاز به اخذ پایاننامه هستید (مثلا از ترم سوم به بعد).
- یافتن حوزه مورد علاقه و استاد راهنما
بر اساس علاقهمندیهای پژوهشیتان، چند حوزه موضوعی انتخاب کنید و وضعیت اساتید گروه (زمینه تخصص، ظرفیت راهنمایی دانشجو، سوابق پژوهشی) را بررسی نمایید. سپس با هماهنگی، یک استاد راهنما انتخاب کنید.
- تکمیل فرم پیشنهاد موضوع و پروپوزال اولیه
معمولا یک فرم «پیشنهاد موضوع پایاننامه» یا «فرم پروپوزال» وجود دارد که باید شامل عنوان پیشنهادی، بیان مسئله، اهداف، روش تحقیق و منابع اولیه باشد. این فرم توسط استاد راهنما تایید و سپس به گروه آموزشی تحویل میشود.
- طرح در شورای گروه و اخذ تاییدیه
موضوع شما در شورای گروه آموزشی مطرح و در صورت نبود مشکل، تایید میشود. گاهی نیاز به اصلاح عنوان یا محدوده پژوهش است که باید مطابق نظر گروه و استاد راهنما اعمال گردد.
- ثبت درس پایاننامه در سیستم آموزشی
پس از دریافت تاییدیه کتبی یا ثبت در کارتابل اداری، میتوانید در بازه انتخاب واحد، درس پایاننامه را در سامانه آموزشی (آموزشیار یا سیستم داخلی واحد) انتخاب کنید. در این مرحله تعداد واحد پایاننامه مطابق چارت برای شما ثبت میشود.
- پیگیری مهلت انجام و تمدید احتمالی
از همان ابتدا، بازه زمانی مجاز برای انجام پایاننامه (مثلا یک تا دو ترم) را از آموزش یا آییننامه بدانید تا در صورت نیاز، بهموقع برای تمدید یا اصلاحات اداری اقدام کنید.
پایاننامه ارشد چند واحد است و چگونه محاسبه میشود؟
در اغلب رشتههای کارشناسی ارشد، پایاننامه بین ۴ تا ۶ واحد در نظر گرفته میشود. تعداد دقیق واحدها در چارت مصوب رشته قید شده است و ممکن است بین رشتهها یا گرایشهای مختلف کمی تفاوت داشته باشد.
در بسیاری از رشتهها، پایاننامه ۴ واحد است اما در برخی رشتهها (خصوصا بعضی گرایشهای فنی یا تخصصی)، ممکن است ۶ واحد برای پایاننامه تعریف شده باشد.
از نظر محاسبه معدل، پایاننامه مانند یک درس عادی عمل میکند؛ یعنی نمرهای که در پایان دفاع دریافت میکنید، در تعداد واحد پایاننامه ضرب شده و در محاسبه معدل کل تاثیر میگذارد. بنابراین نمره پایاننامه میتواند نقش جدی در بالا بردن یا پایین آوردن معدل نهایی شما داشته باشد.
استانداردهای صفحه اول و قالببندی پایاننامه در دانشگاه آزاد
هر واحد دانشگاه آزاد ممکن است دستورالعمل جزئی و اختصاصی خود را برای قالببندی پایاننامه منتشر کند، اما یکسری استانداردهای کلی تقریبا در همه واحدها مشترک است:
۱. صفحه اول (جلد) و صفحه عنوان داخلی
معمولا صفحه اول شامل موارد زیر است:
- نام «دانشگاه آزاد اسلامی» و نام واحد دانشگاهی
- نام دانشکده و گروه آموزشی
- عنوان کامل پایاننامه (معمولا با فونت بزرگتر و وسطچین)
- نوع مدرک (پایاننامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در …)
- نام دانشجو
- نام استاد یا اساتید راهنما (و در صورت وجود، مشاور)
- مقطع و رشته / گرایش
- تاریخ (نیمسال تحصیلی یا سال دفاع)
دقت داشته باشید که ترتیب و نحوه چینش این موارد معمولا در شیوهنامه رسمی نگارش پایاننامه که توسط دانشگاه ابلاغ میشود، مشخص شده است. بهتر است حتما نمونه فایل WORD که توسط واحد آموزشی ارائه میشود را الگو قرار دهید.
۲. قالببندی کلی (فونت، فاصله خطوط، حاشیهها)
- فونت متن اصلی فارسی: در اکثر واحدها یکی از فونتهای «B Nazanin» یا «B Lotus» برای متن اصلی با اندازه ۱۴ توصیه میشود.
- فونت متن انگلیسی (چکیده، منابع، اصطلاحات): معمولا «Times New Roman» با اندازه ۱۲.
- فاصله خطوط: غالبا ۱٫۵ (یک و نیم) خط برای متن اصلی.
- حاشیهها (Margins): معمولا حاشیه راست و چپ بین ۳ تا ۳٫۵ سانتیمتر و حاشیه بالا و پایین حدود ۳ سانتیمتر در نظر گرفته میشود، تا برای صحافی مشکلی ایجاد نشود.
- شماره صفحه: از فهرستها به بعد شمارهگذاری میشود و محل قرارگیری شماره صفحه (بالا/پایین، راست/چپ) طبق دستورالعمل واحد تعیین میگردد.
دقت داشته باشید هر واحد دانشگاه آزاد معمولا یک فایل PDF یا Word نمونه در سایت یا کانالهای رسمی خود برای راهنمای قالببندی قرار میدهد که باید همان را مبنا قرار دهید؛ موارد بالا حالت کلی و متداول هستند.
نحوه انتخاب واحد پایاننامه ارشد چگونه است؟
برای انتخاب واحد پایاننامه در عمل، معمولا باید مراحل زیر را طی کنید:
- هماهنگی با استاد راهنما قبل از باز شدن انتخاب واحد
ابتدا با استاد راهنما درباره زمان مناسب اخذ پایاننامه صحبت کنید و مطمئن شوید ایشان با شروع کار در آن ترم موافق است. برخی اساتید به دلیل مشغله، ترجیح میدهند از ترم خاصی شما را بپذیرند.
- تایید موضوع توسط گروه آموزشی
در بسیاری از واحدها، بدون تایید اولیه موضوع توسط گروه آموزشی، امکان ثبت پایاننامه در سیستم وجود ندارد. پس قبل از بازه انتخاب واحد، تکمیل فرمها و پروپوزال اولیه را جدی بگیرید.
- باز شدن سامانه آموزشی و ثبت درس پایاننامه
در بازه انتخاب واحد، پس از ورود به سامانه آموزشی (مثل آموزشیار)، درس «پایاننامه» یا «پایاننامه کارشناسی ارشد» را در بین دروس ترم پیدا کرده و مانند سایر دروس انتخاب کنید. تعداد واحد، بهصورت پیشفرض طبق چارت برای شما نمایش داده میشود.
- کنترل نهایی در برگه انتخاب واحد و در سیستم آموزش
بعد از ذخیره و نهایی کردن انتخاب واحد، حتما برگه نهایی را بررسی کنید تا نام درس «پایاننامه» و تعداد واحد آن درست ثبت شده باشد. در صورت مشاهده هرگونه مغایرت، همان ابتدا از طریق آموزش دانشکده مشکل را پیگیری کنید.
- ثبت استاد راهنما در سیستم (در صورت نیاز)
در بعضی واحدها، پس از انتخاب واحد، باید استاد راهنما نیز در سامانه آموزشی به صورت رسمی ثبت شود. این کار یا از طرف آموزش انجام میشود، یا باید با هماهنگی بخش پژوهش، فرم مخصوصی تکمیل کنید تا نام استاد راهنما به پایاننامه شما متصل گردد.
سوالات متداول (FAQ)
۱. پایاننامه ارشد چند واحد دارد؟
در اغلب رشتههای دانشگاه آزاد، پایاننامه ارشد بین ۴ تا ۶ واحد است؛ عدد دقیق در چارت درسی رشته شما درج شده است.
۲. فونت استاندارد پایاننامه دانشگاه آزاد چیست؟
معمولا فونت متن فارسی یکی از فونتهای «B Nazanin» یا «B Lotus» با اندازه ۱۴ و متن انگلیسی «Times New Roman» با اندازه ۱۲ در نظر گرفته میشود، مگر اینکه شیوهنامه واحد چیز دیگری تعیین کرده باشد.
۳. مهلت و زمانبندی دفاع از پایاننامه در دانشگاه آزاد چقدر است؟
به طور معمول از زمان اخذ پایاننامه تا زمان دفاع نهایی حدود یک تا دو ترم تحصیلی فرصت دارید و در صورت نیاز، با موافقت دانشگاه امکان تمدید نیز وجود دارد.
۴. فرم درخواست دفاع از پایاننامه را از کجا تهیه کنیم؟
فرم درخواست دفاع معمولا از سایت دانشگاه، آموزش دانشکده یا واحد پژوهش قابل دریافت است و بعضی واحدها آن را از طریق کانالهای رسمی (تلگرام/سامانه داخلی) هم در اختیار دانشجو قرار میدهند.
انجام پایان نامه در سرچینو
همان طور که مطالعه کردید، مراحل انجام پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد تفاوتهایی را با سایر دانشگاهها دارد. به همین خاطر ممکن است مجبور شوید زمان زیادی را در نظر بگیرید؛ قطعا یک برنامه ریزی کامل میتواند به شما کمک کند. سرچینو برای انجام پایان نامه ارشد دانشگاه آزاد به شکل تخصصی، آماده کمک به شما است. در چنین شرایطی شما میتوانید مراحل قانونی انجام پایان نامه خود را انجام دهید و انجام تخصصی پژوهش و نگارش پایان نامه خود را به متخصصان سرچینو بسپارید. همچنین میتوانید برای دریافت خدمات مشاوره رایگان سرچینو، فرم کوتاه پایین صفحه را کامل کنید.
سخن پایانی
پایان نامه میتواند بخش تاثیر گذاری در مقطع تحصیلی، کاری و زمینههای دیگر زندگی هر دانشجویی باشد. لذا برای انجام مراحل پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد پیشنهاد میکنیم از نهایت زمان و انرژی خود استفاده کنید و حتی از متخصصین حاضر کمک بگیرید.
منابع: